Amputacja kończyny to bardzo trudna sytuacja zarówno dla chorego, jak i jego najbliższych. Utrata kończyny w wyniku wypadku, jak i konieczność jej usunięcia ze względów zdrowotnych to bardzo ciężki moment w życiu każdej osoby, natomiast warto pamiętać, że medycyna, a szczególnie ortopedia z roku na rok stara się proponować coraz to lepsze metody pozwalające na samodzielne i sprawne życie. Najważniejszą pomocą jest tutaj oczywiście proteza.

  1. Proteza – co to właściwie jest?
  2. Jak dobrać protezę?
  3. Gdzie zacząć?
  4. Il eto kosztuje?

Proteza – co to właściwie jest?

Proteza to sztuczne uzupełnienie brakującej części ciała lub narządu. Protetyka to przede wszystkim główny dział ortopedii, natomiast trzeba pamiętać, że protezy wykorzystywane są również w stomatologii i biomechatronice. Jeszcze nie tak dawno protezy nie były powszechnie stosowane, a ich koszt uniemożliwiał zakup większości chorych. Dzisiaj na szczęście coraz więcej jest nowoczesnych modeli protez, możliwości ich dopasowania do indywidualnego przypadku każdego chorego, spadające ich ceny, a także dofinansowanie bądź refundacja z NFZ – wszystko to sprawia, że protezy są powszechnie stosowane. Protezy zastępują narządy z wrodzoną niepełnosprawnością oraz te utracone np. w wyniku wypadków lub chorób. Protezy różnią się od ortez tym, że te ostatnie jedynie wspomagają funkcjonowanie słabego organu (najczęściej ostatecznie mają przywrócić jego sprawność), protezy natomiast całkowicie zastępują dany narząd. Protezy nie leczą niepełnosprawności, lecz pozwalają z nią normalnie żyć i funkcjonować.

Jak dobrać protezę?

Wybierając protezę można oczywiście zwracać uwagę na konkretne rozwiązania techniczne. Na przykład różny sposób zawieszenia protez: za pomocą liner’ów silikonowych, żelowych lub poliuretanowych, systemu podciśnienia (ewentualnie z kapą uszczelniającą), w protezach udowych – pasa biodrowego. O wszystkim tym choremu powinni opowiedzieć protetyk i ortopeda. Natomiast wybór określonych rozwiązań powinien być podyktowany konkretną sytuacją chorego. Pod uwagę należy wziąć:

  • rodzaj protezy
  • poziom aktywności przed chorobą/wypadkiem, plany pacjenta na przyszłość;
  • wiek i sprawność fizyczną;
  • przyczynę amputacji i stan zdrowia pacjenta
  • wydolność i „jakość” kikuta
  • ogólne przeznaczenie protezy.

Wszystkie wymienione elementy mają ogromny wpływ na wybór ostatecznej wersji protezy, natomiast szczególnie istotny jest stan zdrowia pacjenta, jego dotychczasowy tryb życia oraz stan samego „kikuta”. Oceny tego ostatniego można dokonać dopiero po ostatecznym jego wygojeniu. Wcześniejsze przymiarki do protezy nie są wskazane, ponieważ rana cały czas się goi i z związku z tym zmienia, trudno więc dokonać jej oceny. Trzeba również zdawać sobie sprawę z tego, że różny – w zależności od potrzeb i wymagań pacjenta – może być czas przygotowania protezy. Może to być kilka tygodni, a czasem kilka długich miesięcy (czasem więcej niż pół roku).  Wszystko zależy od konkretnej sytuacji. Zupełnie inaczej wykonuje się lekkie protezy do rehabilitacji, protezy przystosowane do normalnego funkcjonowania oraz protezy szczególnie odporne na przeciążenia, pozwalające np. uprawiać sport. Kluczowe jest więc nie tylko samo badanie pacjenta, lecz także przeprowadzenie z nim szczegółowego wywiadu dotyczącego tak przeszłości, jak i przyszłosci.

Gdzie zacząć?

Przygotowanie do wykonania protezy to proces skomplikowany także ze względu na sytuację samego pacjenta, dla którego jest to trudny moment w życiu. Warto wybierać sklep z protezami medycznymi, który dysponuje zespołem specjalistów w swojej dziedzinie. Ich wiedza i doświadczenie może pomóc oswoić nową sytuację, a praktyczne umiejętności pozwolą przygotować protezę na miarę konkretnych potrzeb. Warto na początku zrobić research w Internecie, co pozwoli zorientować się w ofercie poszczególnych punktów z protezami. Warto zwrócić uwagę, że część protezowni dokonuje pomiarów w domu pacjenta, co jest nie tylko wygodne, lecz także pozwala uniknąć konieczności odwiedzenia kolejnego punktu medycznego, który pacjentowi może kojarzyć się w aktualnej sytuacji bardzo negatywnie.

Ile to kosztuje?

Część protez można zakupić w ramach dofinansowania z Narodowego Funduszu Zdrowia. Można ubiegać się także o dofinansowanie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej lub Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. W przypadku nowoczesnych protez często konieczna jest dopłata własna, choć w ramach różnych programów można starać się o zwrot poniesionych kosztów. W wielu miejscach Polski działa również program Aktywny samorząd, finansowany przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w ramach którego również można ubiegać się o pomoc w zakupie protezy. W tym celu konieczne jest wypełnienie specjalnych wniosków. W przypadku dofinansowania PFRON trzeba być aktywnym zawodowo lub być w wieku aktywności zawodowej, w przypadku pomocy z MOPS decyduje kryterium dochodowe. Większość sklepów z protezami medycznymi udziela informacji, o jakie dofinansowanie w konkretnym przypadku najlepiej się starać.